गौरीगञ्ज गाउँपालिकाको एक टोलीले धरान–१६ स्थित सुस्त मनःस्थिति बाल कल्याण विद्यालयको अवलोकन

धरान । राज्यले नागरिकको शिक्षा र स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राखेको छ । हरेक नागरिक शिक्षा र स्वास्थ्यबाट वञ्चित हुनु नपरोस् भनेर संविधानमै व्यवस्था गरिएको छ । यसैलाई लक्षित गरी विभिन्न विद्यालयहरू सञ्चालनमा आएका छन् । अपाङ्ग तथा सवलाङ्ग दुवैको शिक्षामा समान पहुँच पुग्नुपर्छ भन्ने अभिप्रायले बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिकालाई लक्षित गरी धरान–१६ मा सुस्त मनःस्थिति बाल कल्याण विद्यालय ३९ वर्षदेखि सञ्चालनमा छ । विद्यालय सञ्चालनमा विभिन्न समस्या देखिए पनि यहाँ आएर अवलोकन गर्नेहरूले भने विद्यालयले गरेको कार्यको प्रशंसा गर्ने गरेका छन् ।

झापाको गौरीगञ्ज गाउँपालिकामा सवलाङ्ग विद्यार्थी अध्ययन गर्ने धेरै विद्यालय भए पनि अपाङ्गमैत्री विद्यालय भने सायदै छन् । विशेषगरी बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिका घरमै सीमित छन् र उनीहरूले शिक्षाको अवसर प्राप्त गर्न सकेका छैनन् । यसै कारण गौरीगञ्ज गाउँपालिकाको एक टोलीले धरान–१६ स्थित सुस्त मनःस्थिति बाल कल्याण विद्यालयको अवलोकनपछि बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिकालाई पनि प्रभावकारी रूपमा शिक्षादिक्षा दिन सकिने कुरा प्रत्यक्ष रूपमा बुझेको छ ।
गाउँपालिकाको अपाङ्गता पुनस्र्थापना कार्यक्रमअन्तर्गत प्रदेश, स्थानीय तह तथा विभिन्न संस्थासँग सम्बन्धित अध्ययन तथा अवलोकन भ्रमणका क्रममा गौरीगञ्ज गाउँपालिकाको टोली धरानस्थित सुस्त मनःस्थिति बाल कल्याण विद्यालयमा आएको हो । सो अवसरमा बोल्दै गौरीगञ्ज गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष पुनम न्यौपाने कुँवरले विद्यालयको अवलोकनपछि बौद्धिक अपाङ्गता भएका तथा घरमै रहेका यस्ता बालबालिकालाई पनि उचित शिक्षादिक्षा दिन सकिने ज्ञान प्राप्त भएको बताउनुभयो ।

यस्तै, अपाङ्गता सहायता सहजकर्ता कुसुम कर्णाकारले विद्यालयको अवलोकनपछि बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिकाको मनोभावना बुझेर उनीहरूसँग नजिक हुन सकिने कुरा सिक्न पाएको बताउनुभयो । उहाँले यस्ता बालबालिकाको पीडा र आवश्यकता बुझ्न प्रत्यक्ष सम्पर्क र निकटता आवश्यक हुने उल्लेख गर्नुभयो ।

यस विद्यालयमा चार प्रकारका बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिका अध्ययनरत रहे पनि अटिजम भएका बालबालिकालाई शिक्षण गर्न तुलनात्मक रूपमा बढी चुनौतीपूर्ण हुने विद्यालयकी प्रधानाध्यापक आरती थापा कार्कीले जानकारी दिनुभयो । उहाँले विद्यार्थी संख्या्याअनुसार शिक्षक तथा कर्मचारीको दरबन्दी नहुँदा विद्यालय सञ्चालनमा समस्या भइरहेको बताउनुभयो ।

हाल विद्यालयमा ९० भन्दा बढी बौद्धिक अपाङ्गता भएका विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । २०४४ सालमा स्थापना भएको यस विद्यालयले स्थापना कालदेखि नै हजारौँ बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिकालाई शिक्षा प्रदान गर्दै आएको छ । यस्ता विद्यालयमार्फत लक्षित वर्गलाई सम्मानजनक र व्यवहारिक शिक्षा प्रदान गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण पनि यसले प्रस्तुत गरेको छ ।
तीनै तहका सरकारले यस्ता विद्यालयको अवलोकन मात्र नभई यहाँ भएका सकारात्मक अभ्यासको अनुसरण गर्दै अगाडि बढ्न सकेमा मात्र यस्ता अध्ययन तथा अवलोकन भ्रमणले सार्थकता पाउनेछ । अन्यथा यस्ता भ्रमणहरू केवल अवलोकनमै सीमित रहनेमा दुई मत छैन ।